Data publikacji: 2018-01-11

Amortyzatory a wartość siły hamowania

Częstym tematem, w kontekście prawidłowego stanu technicznego pojazdu, jest stan techniczny amortyzatorów i jego wpływ na zachowanie się samochodu podczas jazdy. Zależy od niego wartość siły hamowania, a więc długość drogi hamowania, a także możliwość kierowania samochodem.

Rys. 46
Upraszczając można stwierdzić, że jednym z zadań amortyzatora jest zapewnienie możliwie szybkiego tłumienia zmian siły nacisku koła na nawierzchni drogi. Zmiany te mogą być spowodowane np. nierównościami nawierzchni drogi lub nagłym dociążeniem lub odciążeniem koła, spowodowanym przez nagłe przyspieszanie lub hamowanie. Ponieważ w tym podrozdziale zajmujemy się hamowaniem, więc przeanalizujmy pracę sprawnego i niesprawnego amortyzatora hamowanego koła, po przejeździe koła przez nierówność drogi (rys.46).

Hamowane koło jedzie po płaskiej nawierzchni drogi (koło k1, rys.46a). Naciska na nawierzchnie drogi z siłą (FNK). Pomiędzy oponą a nawierzchnią drogi występuje siła hamowania (FH). Chwilę po tym, jak koło wjedzie na nierówność na drodze (koło k2, rys.46a), siła nacisku koła na nawierzchnie drogi rośnie (pkt.1 wykresu, rys.46b). Gdy koło zjedzie ponownie na płaską nawierzchnię, wcześniejsze ugięcie elementów sprężystych zawieszenia powoduje zmniejszenie siły nacisku koła na nawierzchnię drogi (pkt.2 wykresu, rys.46b). Podczas dalszego ruchu koła, zmiany wartości siły nacisku koła na nawierzchnię drogi cyklicznie zmieniają się. Jeśli amortyzator jest sprawny, to wielkości tych zmian (amplitudy) są coraz mniejsze - szybko zanikają (pkt.3 wykresu, rys.46b). Jeśli natomiast amortyzator jest niesprawny, to:

  • wartość siły nacisku koła na nawierzchnię drogi, po wjechaniu na nierówność drogi, osiągnie wartość większą niż dla sprawnego amortyzatora (pkt.4 wykresu, rys.46c)
  • gdy koło zjedzie z nierówności na poziomą drogę (koło k3, rys.46a), wartość siły nacisku koła na nawierzchnię drogi osiągnie mniejszą wartość, niż dla sprawnego amortyzatora (siłą FNK5, pkt.5 wykresu, rys.46c)
  • dłużej trwa tłumienie cyklicznych zmian wartości siły nacisku koła na nawierzchnię drogi (FNK) i wystąpią kolejne momenty, w których koło będzie z mniejszą siłą naciskało na nawierzchnię drogi (pkt.6 i 7 wykresu, rys.46c).
Siła nacisku koła na nawierzchnie drogi, zmniejszona do wartości (FNK5, pkt.5 wykresu, rys.46c) wskutek niesprawności amortyzatora, powoduje że maleje siła hamowania koła (FH5), co może grozić zablokowaniem koła. Podobne ryzyko występuje również w pkt.6 i 7 (rys.46c).

Ponadto, mniejsze chwilowo wartości siły nacisku koła na nawierzchnię drogi zmniejszają również wartości siły bocznej koła. Samochód może wówczas chwilowo tracić kierowalność lub stateczność, zależnie czy dotyczy to koła przedniego czy tylnego pojazdu. Jak więc widać stan technicznych amortyzatorów ma wpływ na długość drogi hamowania oraz przewidywalne dla kierowcy zachowanie się samochodu na drodze. Jak dowiemy się później, sprawne amortyzatory to również gwarancja prawidłowej pracy układu ABS.

Tekst pochodzi z Dodatku  technicznego do WIADOMOŚCI Inter Cars SA nr 48/marzec 2013  „Układ ABS część 2 Kompendium praktycznej wiedzy”