Data publikacji: 2017-11-17

Zachowanie się samochodu podczas hamowania

Jest wiele okoliczności, które mogą zaskoczyć kierowcę podczas hamowania. O wielu, przeciętny kierowca nie wie, lub zapomina o ich istnieniu w chwili zagrożenia. A te chwile trwają ułamki sekund i mogą być brzemienne w skutkach.

Rys.30
Celem tego artykułu jest pokazanie przykładowych niespodzianek, które mogą zaskoczyć kierowcę podczas hamowania lub uczynić to hamowanie mniej skutecznym. Opisy przedstawione w tym i kolejnych artykułach odnoszą się do samochodów bez układów ABS. Pozwalają one uniknąć niebezpiecznych zachowań się samochodu podczas hamowania lub uczynić ich przebieg takim, by mniej zaskakiwał kierowcę nagłym przebiegiem.

Hamowanie samochodu poruszającego się po linii prostej

Teoretycznie najlepiej, aby każde hamowanie samochodu poruszającego się po linii prostej, przebiegało w warunkach idealnych, czyli w następujących warunkach:

  • suma sił hamowania po lewej stronie samochodu (FH1 + FH3) była równa sumie sił hamowania po jego prawej stronie (FH2 + FH4) - patrz rys.30a
  • na samochód nie działają żadne siły zakłócające (FZAK, rys.30a), które mogą być powodowane przez np. boczny wiatr, nierówności na drodze
  • przebiegało na drodze bez bocznego pochylenia (rys.30b).
Jeśli powyższe warunki są spełnione, to na koła samochodu działają tylko siły hamowania, które równoważy siła bezwładności (FBZ), działająca na samochód w środku ciężkości (umownie). Na pojazd nie działają wówczas żadne siły lub momenty obrotowe, które mogą zmienić kierunek jego ruchu. W warunkach rzeczywistych, nawet hamowanie samochodu poruszającego się po linii prostej, nie przebiega często w warunkach idealnych. Hamowanie samochodu poruszającego się po linii prostej, może być trudne dla kierowców, ponieważ wówczas:

  • koncentrują się głownie na hamowaniu
  • zakładają, że gdy będą chcieli zmienić tor ruchu samochodu, bez przerywania hamowania, samochód podda się ich woli
  • nie spodziewają się, że samochód może sam zmienić tor ruchu.
Podczas hamowania, samochód może nie zmienić toru ruchu, zgodnie z wolą kierowcy, lub uczynić to samowolnie, jeśli jedno lub więcej kół ulegnie zablokowaniu. Nawet w starszych konstrukcyjnie pojazdach umiejętność rozpoznawania momentu zablokowania koła była rzeczą trudną, wymagającą treningu. Wiem to z osobistego doświadczenia.
W ramach treningów związanych z rajdami samochodowymi trenowałem ten element jazdy na rożnych nawierzchniach (jest to podstawa tzw. techniki sportowego hamowania) i wiele, wiele godzin zajęło mi jego opanowanie, co później nie ustrzegło mnie przed błędami (zablokowanie kół podczas hamowania, a konsekwencji późniejsze kłopoty z utrzymaniem zaplanowanego toru jazdy).

W mojej ocenie jeszcze trudniej jest wyczuć ten moment, we współczesnych samochodach. Rożne elementy tłumiące skutecznie oddzielają kierowcę od drgań i dźwięków, które są związane z pracą mechanizmów podwozia, w tym szczególnie tych, które generują opony współpracujące z nawierzchnią drogi.

Tekst pochodzi z Dodatku  technicznego do WIADOMOŚCI Inter Cars SA nr 48/marzec 2013  „Układ ABS część 2 Kompendium praktycznej wiedzy